به صورت فعل معلوم خوانده‌اند و « حَرَّمَ » با ضمّ حاء به صورت فعل مجهول و حفص و قاريهاى مدينه هر دو را با فتح اوّل خوانده‌اند به صورت فعل معلوم ، و ديگر قاريها هر دو را با ضمّ اوّل به صورت مجهول خوانده‌اند . و طبرى از عطيّه عوفى نقل كرده است كه او « فَصَّلَ لَكُمْ » با فتح فاء و تخفيف صاد خوانده است و معنى چنين است : همانا رسيده است براى شما حكم آنچيزها كه حرام است . و هم در مجمع البيان است ، بعضى گفته‌اند : مقصود از « فَصَّلَ لَكُمْ » آن چيزها است كه در سوره ى مائده گفته شده است : « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ » تا آخر و اعتراض كرده‌اند كه سوره ى مائده مدنى و بعد از انعام نازل شده است ، مگر اينكه بگوئيم اين حكم را پيغمبر براى مردم بيان فرموده و چون اين آيه نازل شد ، اشاره بگفته ى پيغمبر كرد كه پيش از اين آن حضرت براى شما مفصل بيان كرده است ، و بعضى گفته‌اند : ممكن است مقصود آن چيزها باشد كه در همين سوره چند آيه بعد گفته شده است « قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ » . « إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ » 120 ابو الفتوح نوشته است : اتّفاق است كه مضطررا از مردار و خون و گوشت خوك و آنچه نام خداى بر آن نگفته باشند حلال است ، در كميت آن خلاف است و بنزديك ما روا نباشد بيش از آن كه سدّ رمق كند به آن ، و معنى « اضْطُرِرْتُمْ » آن است كه بر خويشتن ترسد از هلاك ، و در فقها بعضى گفتند كه روا باشد كه از آن سير بخورد ، و بعضى گفتند كه شايد كه بردارد و ذخيره كند ، و بعضى فقها گفتند مكره نيز داخل باشد در اينجا براى آنكه حكم او حكم مضطر است در خوف بر نفس . « وَإِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ » 120 طبرى : عموم قاريهاى كوفه با ضمّ ياء خوانده‌اند يعنى آنها شما را گمراه ميكنند ، و بعضى مردم بصره و حجاز با فتح خوانده‌اند ، يعنى آنها خود گمراه هستند . فخر : بعضى گفته‌اند : مقصود از اين جمله عمرو بن لحى و ديگر مشركين است كه دين اسماعيل را تغيير دادند و شترهاى « بحيره و سائبه و ميته »